Estetyka dziąseł to temat, który jeszcze kilkanaście lat temu pozostawał na marginesie leczenia stomatologicznego. Obecnie, wraz z rozwojem periodontologii estetycznej, plastyka tkanek miękkich jest integralną częścią leczenia interdyscyplinarnego. Jednym z najczęściej wykonywanych zabiegów w tym obszarze jest korekta konturu dziąseł, określana również jako konturowanie dziąseł.

Jest to precyzyjna procedura, która pozwala uzyskać symetryczną, estetyczną linię dziąseł, poprawia proporcje zębów i uśmiechu, ale też ułatwia higienę i eliminuje retencyjne obszary sprzyjające rozwojowi płytki bakteryjnej. W zależności od wskazań korekta może być wykonywana z powodów estetycznych, leczniczych lub funkcjonalnych.

Czym jest korekta konturu dziąseł?

Korekta konturu dziąseł jest chirurgicznym lub laserowym zabiegiem, którego celem jest zmiana kształtu brzegu dziąsłowego w obrębie jednego lub kilku zębów. Możliwe jest uzyskanie harmonijnej linii dziąseł dopasowanej do długości koron klinicznych zębów, typu biotypu dziąsłowego, lokalizacji w łuku i oczekiwań estetycznych pacjenta.

Zabieg może polegać na usunięciu nadmiaru przerośniętego dziąsła, jego wyrównaniu, uformowaniu brodawek międzyzębowych lub, w przypadku recesji, na chirurgicznej rekonstrukcji brakujących tkanek. Znaczenie ma tu prawidłowa diagnostyka i indywidualne planowanie leczenia.

Wskazania do korekty konturu dziąseł – nie tylko estetyka

Chociaż zabieg ten bywa postrzegany jako procedura typowo estetyczna, korekta konturu dziąseł znajduje również zastosowanie w leczeniu wielu stanów patologicznych. Do głównych wskazań należą m.in.

• Uśmiech dziąsłowy (gummy smile) – sytuacja, w której podczas uśmiechu widoczne jest nadmierne dziąsło, a to zaburza proporcje twarzy i zębów.

• Asymetria linii dziąseł – nieregularny przebieg brzegu dziąsłowego w obrębie łuku, np. różna wysokość dziąseł przy sąsiednich zębach przednich.

• Przerost dziąseł – może wynikać z przewlekłych stanów zapalnych, stosowania niektórych leków (m.in. cyklosporyny, fenytoiny, nifedypiny) lub braku równowagi hormonalnej.

• Próchnica lub ubytki przyszyjkowe poniżej poziomu dziąsła – wymagają odsłonięcia korony klinicznej w celu wykonania szczelnego wypełnienia lub odbudowy protetycznej.

• Recesje dziąseł – cofnięcie dziąsła powodujące odsłonięcie korzeni zębów, nadwrażliwość, zaburzenie estetyki oraz zwiększoną retencję płytki bakteryjnej.

• Przygotowanie do leczenia ortodontycznego lub protetycznego – np. przed założeniem licówek, koron, mostów lub przy estetycznej odbudowie zębów w strefie uśmiechu.

Główne techniki korekty dziąseł, czyli chirurgiczne i mikrochirurgiczne podejścia

W zależności od stanu tkanek przyzębia, oczekiwanego efektu i doświadczenia lekarza, stosuje się różne techniki zabiegowe. Do najczęściej wykonywanych należą:

Gingiwektomia

Jedna z najstarszych metod chirurgicznych, która polega na usunięciu przerośniętego dziąsła. Zwiększa długość korony klinicznej i poprawia dostęp do bruzdy dziąsłowej. Obecnie wykonywana jest głównie w przypadkach farmakologicznego przerostu dziąseł lub w celach odsłonięcia zęba przed leczeniem protetycznym.

Gingiwoplastyka

Zabieg konturujący brzeg dziąsłowy, który może być przeprowadzany po gingiwektomii lub jako samodzielna procedura. Umożliwia estetyczne modelowanie brzegu dziąsła w celu uzyskania naturalnej linii i symetrii międzyzębowej.

Korekta laserowa

Laserowa plastyka dziąseł z wykorzystaniem lasera diodowego, CO₂ lub Er:YAG pozwala na bezkrwawe cięcie, minimalizację bólu i szybsze gojenie. Precyzyjne działanie wiązki laserowej pozwala na uzyskanie estetycznego efektu bez potrzeby zakładania szwów.

Zabiegi rekonstrukcyjne (płatowe, przeszczepy)

W przypadku recesji dziąseł lub znacznych defektów stosuje się zaawansowane techniki mikrochirurgiczne z użyciem przeszczepów tkanki łącznej (CTG), przeszczepów wolnych dziąsła (FGG) lub biomateriałów (np. błon kolagenowych, macierzy białkowych). Zabieg przeprowadzany jest pod lupą chirurgiczną lub mikroskopem. Pozwala to na precyzyjne odtworzenie naturalnej architektury dziąsła.

Jak przebiega zabieg korekty konturu dziąseł?

Procedura odbywa się w znieczuleniu miejscowym, w warunkach ambulatoryjnych. Po wyznaczeniu nowej linii dziąseł i wykonaniu nacięć, lekarz usuwa nadmiar tkanek lub modeluje ich kształt. Zachowuje naturalne proporcje brodawek i brzegu dziąsłowego.

Czas trwania zabiegu zależy od jego zakresu, od kilkudziesięciu minut przy korekcie jednego zęba, do ponad godziny przy leczeniu całego odcinka estetycznego. W przypadku technik klasycznych konieczne jest założenie szwów oraz opatrunku chirurgicznego, natomiast zabiegi laserowe są mniej inwazyjne i nie wymagają dodatkowego zabezpieczenia.

Okres gojenia i zalecenia pozabiegowe

Po zabiegu pacjent powinien przestrzegać zaleceń dotyczących higieny, unikać intensywnego szczotkowania w obszarze zabiegowym, stosować płukanki antyseptyczne oraz przejść na miękką dietę.

Gojenie trwa zazwyczaj od 7 do 21 dni, w zależności od użytej techniki i indywidualnych uwarunkowań biologicznych. Zabiegi przeprowadzone laserowo goją się szybciej, z mniejszym ryzykiem obrzęku i bólu.

Efekty korekty konturu dziąseł

Prawidłowo przeprowadzona plastyka dziąseł daje wyraźne efekty estetyczne, np. poprawia symetrię uśmiechu, wydłuża korony zębów, eliminuje efekt „uśmiechu dziąsłowego” i przywraca naturalne proporcje w odcinku przednim.

Z punktu widzenia periodontologii równie ważne są korzyści funkcjonalne. Są to np. poprawa dostępu do przestrzeni poddziąsłowych, eliminacja ognisk zapalnych, ułatwienie higieny oraz ochrona przyczepu łącznotkankowego przed dalszą destrukcją.

Długofalowo przekłada się to na lepszą stabilność tkanek przyzębia i mniejsze ryzyko nawrotów zapaleń.
W przypadkach współistniejących recesji, efekt terapeutyczny obejmuje również zmniejszenie nadwrażliwości szyjek zębowych.