Zabieg płatowy jest jedną z procedur w nowoczesnej periodontologii, wykorzystywaną w leczeniu zaawansowanych chorób przyzębia. Umożliwia dokładne oczyszczenie kieszonek dziąsłowych, regenerację tkanek oraz przywrócenie prawidłowego przyczepu dziąsła do korzenia zęba.
Współczesne techniki chirurgiczne różnią się od klasycznych metod. Są mniej inwazyjne, precyzyjniejsze i zapewniają szybsze gojenie. Jak wygląda zabieg płatowy i czym różnią się jego współczesne wersje od tych stosowanych jeszcze kilkanaście lat temu?

Czym jest zabieg płatowy w periodontologii

Zabieg płatowy (ang. flap surgery) to chirurgiczna metoda leczenia chorób przyzębia, w której periodontolog odwarstwia dziąsło (czyli tzw. płat śluzówkowo-dziąsłowy), by uzyskać dostęp do struktur położonych pod nim, czyli korzeni zębów, kości wyrostka zębodołowego i kieszonek przyzębnych.

Po odsłonięciu pola zabiegowego, można dokładnie oczyścić powierzchnię korzeni, usunąć ziarninę zapalną, kamień poddziąsłowy oraz przeprowadzić zabiegi regeneracyjne. Następnie płat jest ponownie ułożony i przyszyty w taki sposób, by uzyskać prawidłowy kontakt z tkankami przyzębia.

Zabieg płatowy jest rozwinięciem kiretażu otwartego i często jest jego kontynuacją w przypadkach, gdy konieczna jest rekonstrukcja utraconej kości.

Wskazania do wykonania zabiegu płatowego

Procedura jest wykonywana w zaawansowanych stadiach zapalenia przyzębia, kiedy leczenie niechirurgiczne (higienizacja, scaling, kiretaż zamknięty) nie przynosi oczekiwanych efektów.

Najczęstsze wskazania obejmują:

• głębokie kieszonki przyzębne powyżej 5 mm,

• utratę przyczepu łącznotkankowego i resorpcję kości,

• obecność kamienia poddziąsłowego,

• zmiany patologiczne wokół implantów (periimplantitis),

• konieczność regeneracji tkanek przyzębia lub odbudowy kości.

Zabieg wykonywany jest również przed planowanym leczeniem protetycznym lub implantologicznym, w celu przywrócenia stabilnego i zdrowego podłoża dla przyszłych konstrukcji.

Klasyczne techniki zabiegu płatowego

W tradycyjnym podejściu zabieg płatowy polegał na szerokim odwarstwieniu dziąsła i dokładnym oczyszczeniu pola operacyjnego.
Najczęściej stosowano dwa typy procedur:

• zabieg płatowy przyzębny (rekonstruujący) – w którym oczyszczano i wygładzano powierzchnie korzeni, a następnie przyszywano płat w nowym położeniu,

• zabieg płatowy resekcyjny (redukcyjny) – polegający na usunięciu fragmentu dziąsła i ukształtowaniu nowego brzegu tkanek, by ułatwić higienę i zmniejszyć głębokość kieszonek.

Klasyczne techniki były skuteczne, jednak wiązały się z dłuższym gojeniem, większym obrzękiem i ryzykiem recesji dziąseł. Stosowano tradycyjne szwy i narzędzia chirurgiczne, bez wsparcia mikroskopu czy systemów optycznych.

Nowoczesne techniki zabiegu płatowego

Rozwój mikrochirurgii periodontologicznej spowodował znaczną ewolucję zabiegu płatowego. Współczesne techniki są mniej inwazyjne, a ich celem nie jest już jedynie oczyszczenie tkanek, lecz także regeneracja utraconych struktur przyzębia.

1. Zabiegi płatowe minimalnie inwazyjne (MIST)

Metoda MIST (Minimal Invasive Surgical Technique) wykorzystuje mikronarzędzia i powiększenie optyczne (mikroskop lub lupy). Lekarz wykonuje bardzo precyzyjne nacięcia i minimalizuje uraz tkanek.
Płat jest mały. Zabieg wymaga mniejszej liczby szwów. Pacjent odczuwa mniejszy dyskomfort, gojenie przebiega szybciej i z mniejszym ryzykiem recesji dziąsła.

2. Zabieg płatowy z użyciem biomateriałów

Nowoczesna periodontologia często łączy zabieg płatowy z regeneracją kości. W miejscach utraty tkanek poddziąsłowych stosuje się biomateriały, np. syntetyczne substytuty kości, błony kolagenowe czy czynniki wzrostu (PRF, Emdogain).
Pozwalają one na odbudowanie ubytków kostnych i przywrócenie prawidłowej architektury przyzębia.

3. Zabieg płatowy z zastosowaniem lasera

Laser diodowy lub Er:YAG jest wykorzystywany do dezynfekcji kieszonek i precyzyjnego usuwania ziarniny zapalnej.
Redukujemy krwawienia i obrzęki oraz przyspieszamy poprzez jego użycie gojenie ran. Stosuje się go także do stymulacji procesów regeneracyjnych w tkankach dziąsła.

4. Technika płatów papilarnych (PPT)

Płat odwarstwia się w sposób umożliwiający zachowanie brodawek międzyzębowych. Uzyskuje się lepszy efekt estetyczny i szybsze gojenie. A to, jak wiemy, ma znaczenie zwłaszcza w strefie uśmiechu.

Zabieg płatowy krok po kroku

1. Znieczulenie miejscowe – całkowicie eliminuje ból i dyskomfort.

2. Nacięcie dziąsła i odwarstwienie płata – wykonane precyzyjnie w zależności od wybranej techniki.

3. Usunięcie złogów i ziarniny – periodontolog oczyszcza powierzchnię korzeni i kości.

4. Ewentualne zastosowanie materiału regeneracyjnego – jeśli występuje ubytek kości.

5. Ułożenie i przyszycie płata – z zachowaniem naturalnego kształtu dziąsła.

6. Założenie opatrunku periodontologicznego – zabezpiecza ranę i przyspiesza gojenie.

Po zabiegu pacjent otrzymuje zalecenia dotyczące higieny, płukanek i diety. Szwy usuwa się po 7–10 dniach, a kontrola stanu tkanek odbywa się po kilku tygodniach.

Klasyczne a nowoczesne techniki, czyli porównanie efektów

Nowoczesne techniki leczą, ale także odbudowują zniszczone struktury. Pozwalają na zachowanie większej ilości zdrowych tkanek i skracają czas rekonwalescencji.

Efekty i znaczenie zabiegu płatowego w leczeniu periodontologicznym

Prawidłowo wykonany zabieg płatowy hamuje postęp choroby przyzębia, poprawia stabilność zębów i przywraca ich funkcję. Efektem jest również poprawa estetyki uśmiechu i redukcja nieświeżego oddechu.